جستارهایی در حقوق ایران
از: دکتر فرشید فرحناکیان
فردای اقتصاد
دیدار با معاون اول قوه قضائیه
جشن 71 سالروز استقلال کانون وکلای دادگستری
دنیای اقتصاد
دفاع پرس
نشست رئیس قوه قضاییه با هیئت‌مدیره کانون مرکز
میزگرد سازمان بسیج حقوقدانان
برنامه تيتر امشب شبکه خبر
نشست خبری فارس
برنامه ثریا
دانشکده فنی
اتحادیه جنبش عدالتخواه دانشجویی
گروه وکلای دادگو
گفتگو با مجله عدالت‌نامه
مصاحبه سکه با فارس
دادآفرین
همایش دادآفرین
بنیاد حقوقی میزان
رادیو اقتصاد 2
مصاحبه با دنیای اقتصاد
ژئواکونومی انرژی قطر در آمریکا: سرمایه‌گذاری یا نفوذ؟ تاریخ : 1405/04/30

ژئواکونومی انرژی قطر در آمریکا: سرمایه‌گذاری یا نفوذ؟

به نظر می‌رسد بحث اصلی در سال‌های آینده دیگر این نخواهد بود که «چه میزان سرمایه خارجی وارد آمریکا می‌شود»، بلکه این خواهد بود که «چه کسی سرمایه‌گذاری می‌کند، در کدام بخش سرمایه‌گذاری می‌کند و این سرمایه‌گذاری چه پیامدهایی برای امنیت ملی، استقلال تصمیم‌گیری و موازنه قدرت ژئواکونومیک ایالات‌متحده خواهد داشت.»
به نظر می‌رسد بحث اصلی در سال‌های آینده دیگر این نخواهد بود که «چه میزان سرمایه خارجی وارد آمریکا می‌شود»، بلکه این خواهد بود که «چه کسی سرمایه‌گذاری می‌کند، در کدام بخش سرمایه‌گذاری می‌کند و این سرمایه‌گذاری چه پیامدهایی برای امنیت ملی، استقلال تصمیم‌گیری و موازنه قدرت ژئواکونومیک ایالات‌متحده خواهد داشت.»
حقوق نفت و گاز حکمرانی جهانی سرمایه‌گذاری خارجی
آغاز عصر پساذخایر راهبردی با تولد مفهوم ریسک موجودی تاریخ : 1405/04/27

آغاز عصر پساذخایر راهبردی با تولد مفهوم ریسک موجودی

بحران‌های آینده لزوماً با کمبود نفت آغاز نخواهند شد؛ بلکه ممکن است با افزایش نااطمینانی آغاز شوند. از این پس ارزش هر بشکه نفت نه فقط با میزان انرژی ذخیره‌شده در آن، بلکه با میزان اطمینانی که بازار نسبت به مسیر رسیدن آن دارد، تعیین خواهد شد. به همین دلیل، بحران هرمز صرفاً قیمت نفت را تغییر نداد؛ منطق قیمت‌گذاری نفت را تغییر داد.
بحران‌های آینده لزوماً با کمبود نفت آغاز نخواهند شد؛ بلکه ممکن است با افزایش نااطمینانی آغاز شوند. از این پس ارزش هر بشکه نفت نه فقط با میزان انرژی ذخیره‌شده در آن، بلکه با میزان اطمینانی که بازار نسبت به مسیر رسیدن آن دارد، تعیین خواهد شد. به همین دلیل، بحران هرمز صرفاً قیمت نفت را تغییر نداد؛ منطق قیمت‌گذاری نفت را تغییر داد.
حقوق نفت و گاز حکمرانی جهانی
از نبرد تراشه‌ها تا نبرد نیروگاه‌ها: چگونگی تبدیل برق به گلوگاه ژئواکونومی هوش مصنوعی تاریخ : 1405/04/25

از نبرد تراشه‌ها تا نبرد نیروگاه‌ها: چگونگی تبدیل برق به گلوگاه ژئواکونومی هوش مصنوعی

تصمیم تاریخی اخیر کمیسیون تنظیم مقررات انرژی فدرال آمریکا (Federal Energy Regulatory Commission – FERC) نشان می‌دهد که رقابت جهانی بر سر هوش مصنوعی (Artificial Intelligence – AI) دیگر فقط بر سر تراشه‌های پیشرفته نیست؛ بلکه به نبردی بر سر برق، شبکه‌های انتقال، حقوق انرژی، امنیت ملی و ژئواکونومی زیرساخت‌های دیجیتال تبدیل‌شده است.
تصمیم تاریخی اخیر کمیسیون تنظیم مقررات انرژی فدرال آمریکا (Federal Energy Regulatory Commission – FERC) نشان می‌دهد که رقابت جهانی بر سر هوش مصنوعی (Artificial Intelligence – AI) دیگر فقط بر سر تراشه‌های پیشرفته نیست؛ بلکه به نبردی بر سر برق، شبکه‌های انتقال، حقوق انرژی، امنیت ملی و ژئواکونومی زیرساخت‌های دیجیتال تبدیل‌شده است.
حقوق اقتصادی حقوق انرژی
مذاکره قراردادها؛ هنر پرسیدن پرسش‌های درست: اصول مذاکره قراردادها؛ از مدیریت ریسک تا خلق ارزش تاریخ : 1405/04/23

مذاکره قراردادها؛ هنر پرسیدن پرسش‌های درست: اصول مذاکره قراردادها؛ از مدیریت ریسک تا خلق ارزش

مذاکره قرارداد، هنر تغییر واژه‌ها یا جابه‌جا کردن بندهای حقوقی نیست؛ بلکه فرآیندی نظام‌مند برای مدیریت ریسک (Risk Management)، حفاظت از منافع (Protection of Interests) و خلق ارزش (Value Creation) است. هر قراردادی که بدون پاسخ به این ده پرسش مذکور امضا شود، درواقع بر پایه فرضیات، خوش‌بینی یا برداشت‌های شخصی استوارشده است؛ عواملی که دیر یا زود می‌توانند به اختلافات حقوقی، زیان‌های اقتصادی و حتی فروپاشی روابط تجاری منجر شوند.
مذاکره قرارداد، هنر تغییر واژه‌ها یا جابه‌جا کردن بندهای حقوقی نیست؛ بلکه فرآیندی نظام‌مند برای مدیریت ریسک (Risk Management)، حفاظت از منافع (Protection of Interests) و خلق ارزش (Value Creation) است. هر قراردادی که بدون پاسخ به این ده پرسش مذکور امضا شود، درواقع بر پایه فرضیات، خوش‌بینی یا برداشت‌های شخصی استوارشده است؛ عواملی که دیر یا زود می‌توانند به اختلافات حقوقی، زیان‌های اقتصادی و حتی فروپاشی روابط تجاری منجر شوند.
نهاد وکالت
ساختار تجارت ایران و زنجیره گلوگاه‌های دریایی: نقشۀ واقعی آسیب‌پذیری تجارت خارجی ایران تاریخ : 1405/04/21

ساختار تجارت ایران و زنجیره گلوگاه‌های دریایی: نقشۀ واقعی آسیب‌پذیری تجارت خارجی ایران

پرسش اصلی دیگر این نیست که «آیا تنگه هرمز اهمیت دارد؟»؛ پاسخ این پرسش سال‌هاست روشن است. پرسش مهم‌تر این است که اقتصاد ایران به کدام شبکه از گلوگاه‌های دریایی وابسته است و اختلال در هر یک از آن‌ها چه پیامدهایی برای تجارت خارجی کشور خواهد داشت؟
پرسش اصلی دیگر این نیست که «آیا تنگه هرمز اهمیت دارد؟»؛ پاسخ این پرسش سال‌هاست روشن است. پرسش مهم‌تر این است که اقتصاد ایران به کدام شبکه از گلوگاه‌های دریایی وابسته است و اختلال در هر یک از آن‌ها چه پیامدهایی برای تجارت خارجی کشور خواهد داشت؟
تجارت بین‌الملل حکمرانی جهانی
نقشۀ راه دستیابی به مهارت‌های وکیل شرکتی موفق تاریخ : 1405/04/09

نقشۀ راه دستیابی به مهارت‌های وکیل شرکتی موفق

در عصر رقابت‌های اقتصادی و تحول دیجیتال، آینده از آنِ وکلایی خواهد بود که خود را صرفاً «حقوقدان» ندانند، بلکه شریک راهبردی (Strategic Legal Advisor) مدیران، سرمایه‌گذاران و کارآفرینان باشند؛ وکلایی که می‌دانند موفقیت یک معامله، تنها به امضای قرارداد وابسته نیست؛ بلکه به کیفیت اندیشه حقوقی نهفته در پسِ آن قرارداد بستگی دارد. این همان مسیری است که می‌تواند نسل جدید وکلای شرکتی ایران را به بازیگرانی اثرگذار در توسعه اقتصادی و حکمرانی مطلوب شرکتی تبدیل کند.
در عصر رقابت‌های اقتصادی و تحول دیجیتال، آینده از آنِ وکلایی خواهد بود که خود را صرفاً «حقوقدان» ندانند، بلکه شریک راهبردی (Strategic Legal Advisor) مدیران، سرمایه‌گذاران و کارآفرینان باشند؛ وکلایی که می‌دانند موفقیت یک معامله، تنها به امضای قرارداد وابسته نیست؛ بلکه به کیفیت اندیشه حقوقی نهفته در پسِ آن قرارداد بستگی دارد. این همان مسیری است که می‌تواند نسل جدید وکلای شرکتی ایران را به بازیگرانی اثرگذار در توسعه اقتصادی و حکمرانی مطلوب شرکتی تبدیل کند.
نهاد وکالت
اهمیت حوزه‌های نفوذ در معماری امنیتی: حزب‌الله لبنان نقطۀ اتکای ژئوپلیتیکی ایران تاریخ : 1405/04/08

اهمیت حوزه‌های نفوذ در معماری امنیتی: حزب‌الله لبنان نقطۀ اتکای ژئوپلیتیکی ایران

، همان‌گونه که روسیه، اوکراین را بخشی از محیط امنیتی و حوزه نفوذ تاریخی خود می‌داند و چین، تایوان را حلقه‌ای جدایی‌ناپذیر از راهبرد «اتحاد مجدد ملی» تلقی می‌کند، جمهوری اسلامی ایران نیز حفظ جایگاه حزب‌الله در لبنان را نه یک ترجیح سیاسی، بلکه ضرورتی راهبردی برای صیانت از حوزه نفوذ منطقه‌ای خود می‌داند.
، همان‌گونه که روسیه، اوکراین را بخشی از محیط امنیتی و حوزه نفوذ تاریخی خود می‌داند و چین، تایوان را حلقه‌ای جدایی‌ناپذیر از راهبرد «اتحاد مجدد ملی» تلقی می‌کند، جمهوری اسلامی ایران نیز حفظ جایگاه حزب‌الله در لبنان را نه یک ترجیح سیاسی، بلکه ضرورتی راهبردی برای صیانت از حوزه نفوذ منطقه‌ای خود می‌داند.
حکمرانی جهانی
راهبرد گروه هفت راجع به هم‌پوشانی انرژی، معدن و ترانزیت ایران تاریخ : 1405/04/06

راهبرد گروه هفت راجع به هم‌پوشانی انرژی، معدن و ترانزیت ایران

پرسش آینده ایران دیگر این نیست که «چه دارد»؛ زیرا پاسخ آن روشن است: انرژی، فلزات، موقعیت و ظرفیت صنعتی. پرسش واقعی این است که آیا می‌تواند این دارایی‌ها را در قالب یک نقش پایدار در امنیت زنجیره تأمین جهانی تثبیت کند یا نه؛ نقشی که نه‌تنها درآمدزا؛ بلکه تعیین‌کننده جایگاه ژئوپلیتیک کشور در دهه‌های آینده خواهد بود و درنهایت، اهمیت این پرسش فراتر از ایران است.
پرسش آینده ایران دیگر این نیست که «چه دارد»؛ زیرا پاسخ آن روشن است: انرژی، فلزات، موقعیت و ظرفیت صنعتی. پرسش واقعی این است که آیا می‌تواند این دارایی‌ها را در قالب یک نقش پایدار در امنیت زنجیره تأمین جهانی تثبیت کند یا نه؛ نقشی که نه‌تنها درآمدزا؛ بلکه تعیین‌کننده جایگاه ژئوپلیتیک کشور در دهه‌های آینده خواهد بود و درنهایت، اهمیت این پرسش فراتر از ایران است.
حکمرانی جهانی سرمایه‌گذاری خارجی
منطقه حائل یا حبس ژئواکونومیک: جنگ با لبنان ابزار اسرائیل برای مهندسی بازار انرژی شرق مدیترانه تاریخ : 1405/04/02

منطقه حائل یا حبس ژئواکونومیک: جنگ با لبنان ابزار اسرائیل برای مهندسی بازار انرژی شرق مدیترانه

اگر این منطق تثبیت شود، «خط زرد» (Yellow Line) اسرائیل فقط یک خط نظامی روی نقشه نخواهد بود؛ به خطی تبدیل می‌شود که میان مالکیت حقوقی و امکان واقعی توسعه فاصله می‌اندازد؛ و این، شاید دقیق‌ترین معنای ژئواکونومیک بحران امروز لبنان باشد: جنگی که هدف نهایی‌اش فقط کنترل زمین نیست؛ بلکه کنترل این است که چه کسی حق دارد منابع خود را به قدرت اقتصادی تبدیل کند و چه کسی، با وجود حق، از امکان بهره‌برداری محروم می‌ماند.
اگر این منطق تثبیت شود، «خط زرد» (Yellow Line) اسرائیل فقط یک خط نظامی روی نقشه نخواهد بود؛ به خطی تبدیل می‌شود که میان مالکیت حقوقی و امکان واقعی توسعه فاصله می‌اندازد؛ و این، شاید دقیق‌ترین معنای ژئواکونومیک بحران امروز لبنان باشد: جنگی که هدف نهایی‌اش فقط کنترل زمین نیست؛ بلکه کنترل این است که چه کسی حق دارد منابع خود را به قدرت اقتصادی تبدیل کند و چه کسی، با وجود حق، از امکان بهره‌برداری محروم می‌ماند.
حقوق نفت و گاز حکمرانی جهانی
میراث ژئواکونومیک شوک انرژی ایران: پایان بحران یا آغاز هزینه‌ها؟ تاریخ : 1405/03/31

میراث ژئواکونومیک شوک انرژی ایران: پایان بحران یا آغاز هزینه‌ها؟

پیام نهایی بحران روشن است: عصر انرژی ارزان، قابل پیش‌بینی و مصون از تنش‌های ژئوپلیتیکی (Geopolitically Insulated Energy) به پایان رسیده است. همان‌گونه که جهان ناچار شد واقعیت وابستگی خود به تنگه هرمز را بپذیرد، اکنون نیز باید این واقعیت را بپذیرد که نقش ایران در ژئواکونومی انرژی جهانی، برخلاف بسیاری از پیش‌بینی‌ها، نه کاهش یافته و نه قابل‌حذف است؛ بلکه همچنان یکی از مؤلفه‌های تعیین‌کننده ثبات یا بی‌ثباتی اقتصاد جهانی باقی خواهد ماند.
پیام نهایی بحران روشن است: عصر انرژی ارزان، قابل پیش‌بینی و مصون از تنش‌های ژئوپلیتیکی (Geopolitically Insulated Energy) به پایان رسیده است. همان‌گونه که جهان ناچار شد واقعیت وابستگی خود به تنگه هرمز را بپذیرد، اکنون نیز باید این واقعیت را بپذیرد که نقش ایران در ژئواکونومی انرژی جهانی، برخلاف بسیاری از پیش‌بینی‌ها، نه کاهش یافته و نه قابل‌حذف است؛ بلکه همچنان یکی از مؤلفه‌های تعیین‌کننده ثبات یا بی‌ثباتی اقتصاد جهانی باقی خواهد ماند.
حقوق انرژی حقوق نفت و گاز حکمرانی جهانی
درآمدهای نفتی ونزوئلا از حساب قطر تا خزانه‌داری آمریکا: تکامل یک معماری ژئواکونومی قیمومتی تاریخ : 1405/03/31

درآمدهای نفتی ونزوئلا از حساب قطر تا خزانه‌داری آمریکا: تکامل یک معماری ژئواکونومی قیمومتی

ونزوئلا شاید نخستین آزمایشگاه بزرگ «ژئواکونومی قیمومتی» (Custodial Geoeconomics) باشد؛ اما احتمالاً آخرین آن نخواهد بود. آنچه امروز در کاراکاس رخ می‌دهد، می‌تواند پیش‌نمایشی از جهانی باشد که در آن خزانه‌داری‌ها جای ناوگان‌های جنگی را می‌گیرند، حساب‌های بانکی جای مستعمرات را و کنترل جریان پول به مؤثرترین ابزار اعمال قدرت تبدیل می‌شود. در چنین جهانی، شاید مهم‌ترین دارایی راهبردی کشورها دیگر نفت، گاز یا حتی خاک نباشد؛ بلکه توانایی حفظ حاکمیت بر درآمدهای خود باشد.
ونزوئلا شاید نخستین آزمایشگاه بزرگ «ژئواکونومی قیمومتی» (Custodial Geoeconomics) باشد؛ اما احتمالاً آخرین آن نخواهد بود. آنچه امروز در کاراکاس رخ می‌دهد، می‌تواند پیش‌نمایشی از جهانی باشد که در آن خزانه‌داری‌ها جای ناوگان‌های جنگی را می‌گیرند، حساب‌های بانکی جای مستعمرات را و کنترل جریان پول به مؤثرترین ابزار اعمال قدرت تبدیل می‌شود. در چنین جهانی، شاید مهم‌ترین دارایی راهبردی کشورها دیگر نفت، گاز یا حتی خاک نباشد؛ بلکه توانایی حفظ حاکمیت بر درآمدهای خود باشد.
تجارت بین‌الملل حقوق نفت و گاز حکمرانی جهانی
تنگۀ هرمز؛ آزمایشگاه جنگ الکترونیک: ظهور ژئوپلیتیک طیف الکترومغناطیسی تاریخ : 1405/03/30

تنگۀ هرمز؛ آزمایشگاه جنگ الکترونیک: ظهور ژئوپلیتیک طیف الکترومغناطیسی

جهان به‌تدریج شاهد شکل‌گیری چیزی است که می‌توان آن را «ژئوپلیتیک طیف الکترومغناطیسی» نامید. در این نظم نوظهور، رقابت دولت‌ها صرفاً بر سر کنترل سرزمین، دریا یا منابع طبیعی نیست؛ بلکه بر سر کنترل سیگنال‌ها، داده‌ها، شبکه‌های ارتباطی، ماهواره‌ها و سامانه‌های موقعیت‌یابی نیز هست.
جهان به‌تدریج شاهد شکل‌گیری چیزی است که می‌توان آن را «ژئوپلیتیک طیف الکترومغناطیسی» نامید. در این نظم نوظهور، رقابت دولت‌ها صرفاً بر سر کنترل سرزمین، دریا یا منابع طبیعی نیست؛ بلکه بر سر کنترل سیگنال‌ها، داده‌ها، شبکه‌های ارتباطی، ماهواره‌ها و سامانه‌های موقعیت‌یابی نیز هست.
تجارت بین‌الملل حقوق حمل و نقل حکمرانی جهانی