جستارهایی در حقوق ایران
از: دکتر فرشید فرحناکیان
فردای اقتصاد
دیدار با معاون اول قوه قضائیه
جشن 71 سالروز استقلال کانون وکلای دادگستری
دنیای اقتصاد
دفاع پرس
نشست رئیس قوه قضاییه با هیئت‌مدیره کانون مرکز
میزگرد سازمان بسیج حقوقدانان
برنامه تيتر امشب شبکه خبر
نشست خبری فارس
برنامه ثریا
دانشکده فنی
اتحادیه جنبش عدالتخواه دانشجویی
گروه وکلای دادگو
گفتگو با مجله عدالت‌نامه
مصاحبه سکه با فارس
دادآفرین
همایش دادآفرین
بنیاد حقوقی میزان
رادیو اقتصاد 2
مصاحبه با دنیای اقتصاد
کمک ناخواسته ترامپ به گذار انرژی: نفت‌زدایی ناخواسته با تخریب تقاضا تاریخ : 1405/07/28

کمک ناخواسته ترامپ به گذار انرژی: نفت‌زدایی ناخواسته با تخریب تقاضا

بازار جهانی نفت در سال ۲۰۲۶ با یک پارادوکس کم‌سابقه مواجه شده است: در سالی که سیاست اقلیمی دولت آمریکا عقب‌نشینی کرده و واشینگتن بار دیگر بر افزایش تولید و مصرف سوخت‌های فسیلی تأکید گذاشته، یک شوک ژئوپلیتیک در خاورمیانه به‌طور ناخواسته بخشی از تقاضای جهانی نفت و گاز را از بین برده است. جنگ هفت‌ماهه با ایران، با ایجاد اختلال در تولید و حمل‌ونقل انرژی، ابتدا یک شوک عرضه (Supply Shock) ایجاد کرد؛ اما تداوم کمبود و افزایش قیمت، در مرحله بعد به چیزی عمیق‌تر انجامید: تخریب تقاضا (Demand Destruction).
بازار جهانی نفت در سال ۲۰۲۶ با یک پارادوکس کم‌سابقه مواجه شده است: در سالی که سیاست اقلیمی دولت آمریکا عقب‌نشینی کرده و واشینگتن بار دیگر بر افزایش تولید و مصرف سوخت‌های فسیلی تأکید گذاشته، یک شوک ژئوپلیتیک در خاورمیانه به‌طور ناخواسته بخشی از تقاضای جهانی نفت و گاز را از بین برده است. جنگ هفت‌ماهه با ایران، با ایجاد اختلال در تولید و حمل‌ونقل انرژی، ابتدا یک شوک عرضه (Supply Shock) ایجاد کرد؛ اما تداوم کمبود و افزایش قیمت، در مرحله بعد به چیزی عمیق‌تر انجامید: تخریب تقاضا (Demand Destruction).
حقوق انرژی حقوق نفت و گاز حکمرانی جهانی
بحران هرمز و پایان افسانۀ استقلال انرژی: آزمون عصر جهانی‌شدن انرژی با بحران دیزل تاریخ : 1405/07/27

بحران هرمز و پایان افسانۀ استقلال انرژی: آزمون عصر جهانی‌شدن انرژی با بحران دیزل

چگونه کشوری با چنان منابع انرژی گسترده‌ای که خود را «ابرقدرت انرژی» (Energy Dominant) می‌نامد، می‌تواند تا این اندازه در برابر قیمت جهانی یک فرآورده معمولی مانند دیزل آسیب‌پذیر باشد؟ پاسخ در یک تمایز بنیادین نهفته است: فراوانی منابع، مالکیت یا حتی کنترل آن‌ها، به‌تنهایی امنیت انرژی ایجاد نمی‌کند. آنچه امنیت واقعی می‌سازد، برخورداری از «اختیار» (Optionality) است؛ یعنی نه‌فقط اینکه یک کشور چیزی در اختیار داشته باشد، بلکه بتواند در زمان بحران، آن را با گزینه دیگری جایگزین کند.
چگونه کشوری با چنان منابع انرژی گسترده‌ای که خود را «ابرقدرت انرژی» (Energy Dominant) می‌نامد، می‌تواند تا این اندازه در برابر قیمت جهانی یک فرآورده معمولی مانند دیزل آسیب‌پذیر باشد؟ پاسخ در یک تمایز بنیادین نهفته است: فراوانی منابع، مالکیت یا حتی کنترل آن‌ها، به‌تنهایی امنیت انرژی ایجاد نمی‌کند. آنچه امنیت واقعی می‌سازد، برخورداری از «اختیار» (Optionality) است؛ یعنی نه‌فقط اینکه یک کشور چیزی در اختیار داشته باشد، بلکه بتواند در زمان بحران، آن را با گزینه دیگری جایگزین کند.
حقوق نفت و گاز حکمرانی جهانی
تبدیل وکیل به یکی از اجزای زیرساخت مراکز داده در عصر هوش مصنوعی تاریخ : 1405/07/21

تبدیل وکیل به یکی از اجزای زیرساخت مراکز داده در عصر هوش مصنوعی

در تب ساخت مراکز داده هوش مصنوعی، شاید کالای داغ بعدی نه تراشه؛ بلکه یک تیم حقوقی قدرتمند و چانه‌زن باشد. این تغییر، چیزی فراتر از افزایش تقاضا برای وکیل است. این تغییر، نشانه تحول در ماهیت ریسک اقتصادی پروژه‌های بزرگ فناوری است.
در تب ساخت مراکز داده هوش مصنوعی، شاید کالای داغ بعدی نه تراشه؛ بلکه یک تیم حقوقی قدرتمند و چانه‌زن باشد. این تغییر، چیزی فراتر از افزایش تقاضا برای وکیل است. این تغییر، نشانه تحول در ماهیت ریسک اقتصادی پروژه‌های بزرگ فناوری است.
حکمرانی فضای مجازی نهاد وکالت
ضربۀ شوک هرمز به استراتژی تنوع‌بخشی انرژی اروپا تاریخ : 1405/07/18

ضربۀ شوک هرمز به استراتژی تنوع‌بخشی انرژی اروپا

اروپا طی چهار سال گذشته یکی از بزرگ‌ترین بازآرایی‌های بازار انرژی جهان را تجربه کرده است. جنگ روسیه و اوکراین، خط لوله را از نماد امنیت انرژی به نماد ریسک ژئوپلیتیک تبدیل کرد و LNG را در مرکز راهبرد جدید اروپا قرار داد؛ اما اکنون یک پارادوکس مهم در حال شکل‌گیری است: قاره‌ای که می‌خواست از وابستگی به یک تأمین‌کننده رها شود، به‌تدریج در حال وابسته‌شدن به یک تأمین‌کننده بزرگ دیگر است.
اروپا طی چهار سال گذشته یکی از بزرگ‌ترین بازآرایی‌های بازار انرژی جهان را تجربه کرده است. جنگ روسیه و اوکراین، خط لوله را از نماد امنیت انرژی به نماد ریسک ژئوپلیتیک تبدیل کرد و LNG را در مرکز راهبرد جدید اروپا قرار داد؛ اما اکنون یک پارادوکس مهم در حال شکل‌گیری است: قاره‌ای که می‌خواست از وابستگی به یک تأمین‌کننده رها شود، به‌تدریج در حال وابسته‌شدن به یک تأمین‌کننده بزرگ دیگر است.
حقوق نفت و گاز حکمرانی جهانی
وکیل آزاد: در چرایی پرداخت ده‌ها میلیون دلاری مؤسسات حقوقی آمریکایی برای جذب یک وکیل تاریخ : 1405/07/14

وکیل آزاد: در چرایی پرداخت ده‌ها میلیون دلاری مؤسسات حقوقی آمریکایی برای جذب یک وکیل

اکنون برخی وکلای بسیار درآمدزا می‌توانند برای انتقال به مؤسسه دیگر، ۲۰ تا ۳۰ میلیون دلار مطالبه کنند. این ارقام درواقع قیمت «وکالت» نیستند؛ قیمت مجموعه‌ای از روابط و قابلیت‌های اقتصادی متصل به یک وکیل هستند. در اینجا مفهوم «وکیل آزاد» (Free-Agent Lawyer) شکل می‌گیرد. وکیل دیگر فقط کارمند یا شریک یک سازمان نیست. او می‌تواند مانند یک بازیگر مستقل در بازار حرکت کند و ارزش اقتصادی خود را از یک مؤسسه به مؤسسه دیگر منتقل کند.
اکنون برخی وکلای بسیار درآمدزا می‌توانند برای انتقال به مؤسسه دیگر، ۲۰ تا ۳۰ میلیون دلار مطالبه کنند. این ارقام درواقع قیمت «وکالت» نیستند؛ قیمت مجموعه‌ای از روابط و قابلیت‌های اقتصادی متصل به یک وکیل هستند. در اینجا مفهوم «وکیل آزاد» (Free-Agent Lawyer) شکل می‌گیرد. وکیل دیگر فقط کارمند یا شریک یک سازمان نیست. او می‌تواند مانند یک بازیگر مستقل در بازار حرکت کند و ارزش اقتصادی خود را از یک مؤسسه به مؤسسه دیگر منتقل کند.
نهاد وکالت
سنجش چرایی تغییر وزیر نفت از زاویۀ دسترسی به درآمد نفت تاریخ : 1405/07/14

سنجش چرایی تغییر وزیر نفت از زاویۀ دسترسی به درآمد نفت

وزارت نفت دیگر صرفاً به مدیری نیاز ندارد که بتواند بشکه بیشتری صادر کند. معیار موفقیت باید از حجم صادرات (Export Volume) به میزان واقعی درآمدی (Revenue Realization) که در اختیار اقتصاد کشور قرار می‌گیرد، تغییر کند.
وزارت نفت دیگر صرفاً به مدیری نیاز ندارد که بتواند بشکه بیشتری صادر کند. معیار موفقیت باید از حجم صادرات (Export Volume) به میزان واقعی درآمدی (Revenue Realization) که در اختیار اقتصاد کشور قرار می‌گیرد، تغییر کند.
حقوق نفت و گاز
جذب شوک هرمز با بازطراحی جریان نفت چین: جایگزینی نفت ایران با نفت گران‌تر توسط چین تاریخ : 1405/07/11

جذب شوک هرمز با بازطراحی جریان نفت چین: جایگزینی نفت ایران با نفت گران‌تر توسط چین

مسئله اصلی این نیست که چین نفت بیشتری می‌خرد؛ مسئله این است که نفت را از منابع متفاوتی می‌خرد. واردات نفت چین همچنان پایین‌تر از گذشته است، اما بخشی از نفت ارزان و تحریمی ایران جای خود را به نفتی داده است که در بازارهای رسمی‌تر و شفاف‌تر خریداری می‌شود. همین تغییر مبدأ می‌تواند اثر بسیار بزرگ‌تری بر قیمت‌های جهانی داشته باشد، بدون آنکه حجم واقعی واردات چین افزایش‌یافته باشد.
مسئله اصلی این نیست که چین نفت بیشتری می‌خرد؛ مسئله این است که نفت را از منابع متفاوتی می‌خرد. واردات نفت چین همچنان پایین‌تر از گذشته است، اما بخشی از نفت ارزان و تحریمی ایران جای خود را به نفتی داده است که در بازارهای رسمی‌تر و شفاف‌تر خریداری می‌شود. همین تغییر مبدأ می‌تواند اثر بسیار بزرگ‌تری بر قیمت‌های جهانی داشته باشد، بدون آنکه حجم واقعی واردات چین افزایش‌یافته باشد.
حقوق نفت و گاز حکمرانی جهانی
هم‌زمانی نفت ارزان‌تر با سوخت گران‌تر: انتقال گلوگاه از نفت خام به پالایش، موجودی و جریان فرآورده تاریخ : 1405/07/08

هم‌زمانی نفت ارزان‌تر با سوخت گران‌تر: انتقال گلوگاه از نفت خام به پالایش، موجودی و جریان فرآورده

در سال ۲۰۰۸ نفت گران بود و سوخت گران شد؛ در سال ۲۰۲۶ نفت ارزان‌تر است، اما سوخت حتی گران‌تر شده است. این تفاوت، صرفاً یک نوسان قیمتی نیست. نشانه‌ای از تغییر محل گلوگاه در زنجیره جهانی انرژی است.
در سال ۲۰۰۸ نفت گران بود و سوخت گران شد؛ در سال ۲۰۲۶ نفت ارزان‌تر است، اما سوخت حتی گران‌تر شده است. این تفاوت، صرفاً یک نوسان قیمتی نیست. نشانه‌ای از تغییر محل گلوگاه در زنجیره جهانی انرژی است.
حقوق نفت و گاز حکمرانی جهانی
بی‌چهره بودن وکیل همه‌کاره: وکیل غیرقابل‌جایگزین با نگاهی انطباقی به ایدۀ مهرۀ حیاتی تاریخ : 1405/07/07

بی‌چهره بودن وکیل همه‌کاره: وکیل غیرقابل‌جایگزین با نگاهی انطباقی به ایدۀ مهرۀ حیاتی

مهره حیاتی بودن یعنی غیرقابل‌جایگزین شدن؛ نه به این دلیل که دیگران نمی‌توانند کار شما را انجام دهند، بلکه به این دلیل که نمی‌توانند ارزشی را که شما خلق می‌کنید، دقیقاً تکرار کنند و شاید این مهم‌ترین پرسشی باشد که هر وکیل باید امروز از خودش بپرسد: اگر فردا یک وکیل دیگر جای من بنشیند، دقیقاً چه چیزی تغییر خواهد کرد؟ اگر پاسخ «تقریباً هیچ‌چیز» است، مشکل از بازار نیست. شاید هنوز خودمان را به مهره حیاتی تبدیل نکرده‌ایم.
مهره حیاتی بودن یعنی غیرقابل‌جایگزین شدن؛ نه به این دلیل که دیگران نمی‌توانند کار شما را انجام دهند، بلکه به این دلیل که نمی‌توانند ارزشی را که شما خلق می‌کنید، دقیقاً تکرار کنند و شاید این مهم‌ترین پرسشی باشد که هر وکیل باید امروز از خودش بپرسد: اگر فردا یک وکیل دیگر جای من بنشیند، دقیقاً چه چیزی تغییر خواهد کرد؟ اگر پاسخ «تقریباً هیچ‌چیز» است، مشکل از بازار نیست. شاید هنوز خودمان را به مهره حیاتی تبدیل نکرده‌ایم.
نهاد وکالت
دوازده برابر شدن اجاره‌بهای نفت‌کش‌ها با اختلال هرمز: اقتصادِ هزینۀ جریان در نبرد بر سر نفت‌کش‌ها تاریخ : 1405/07/05

دوازده برابر شدن اجاره‌بهای نفت‌کش‌ها با اختلال هرمز: اقتصادِ هزینۀ جریان در نبرد بر سر نفت‌کش‌ها

نرخ اجاره یک نفت‌کش غول‌پیکر VLCC (Very Large Crude Carrier) در مسیر خلیج‌فارس به آسیا؛ که یکی از مسیرهای معیار بازار است، طی چند ماه ۱۲ برابر شده و به حدود 1/ 1 میلیون دلار در روز رسیده است. این ارقام را نباید صرفاً یک رونق موقت در صنعت کشتیرانی تلقی کرد. آن‌ها نشانه یک تغییر مهم در اقتصاد انرژی‌اند: هزینه جریان نفت خود به یک متغیر قیمت‌ساز تبدیل‌شده است.
نرخ اجاره یک نفت‌کش غول‌پیکر VLCC (Very Large Crude Carrier) در مسیر خلیج‌فارس به آسیا؛ که یکی از مسیرهای معیار بازار است، طی چند ماه ۱۲ برابر شده و به حدود 1/ 1 میلیون دلار در روز رسیده است. این ارقام را نباید صرفاً یک رونق موقت در صنعت کشتیرانی تلقی کرد. آن‌ها نشانه یک تغییر مهم در اقتصاد انرژی‌اند: هزینه جریان نفت خود به یک متغیر قیمت‌ساز تبدیل‌شده است.
حقوق نفت و گاز حکمرانی جهانی
جاده ابریشم شبکه‌ای: استراتژی تنوع مسیر ایران در معماری جدید اتصال اوراسیا تاریخ : 1405/06/31

جاده ابریشم شبکه‌ای: استراتژی تنوع مسیر ایران در معماری جدید اتصال اوراسیا

شاید برای فهم قرن بیست‌ویکم باید از «هارتلند» جدیدی سخن گفت که دیگر صرفاً «قلب خشکی» نیست؛ بلکه «قلب شبکه‌ها» (Networkland) است و خاورمیانه، به‌ویژه پس از جنگ ایران و اختلال طولانی در کشتیرانی، به آزمایشگاه زنده این تحول تبدیل‌شده است.
شاید برای فهم قرن بیست‌ویکم باید از «هارتلند» جدیدی سخن گفت که دیگر صرفاً «قلب خشکی» نیست؛ بلکه «قلب شبکه‌ها» (Networkland) است و خاورمیانه، به‌ویژه پس از جنگ ایران و اختلال طولانی در کشتیرانی، به آزمایشگاه زنده این تحول تبدیل‌شده است.
تجارت بین‌الملل حکمرانی جهانی
هزینۀ پنهان دعاوی برای کسب‌وکارها: حق‌الوکاله فقط نوک کوه یخ است تاریخ : 1405/06/31

هزینۀ پنهان دعاوی برای کسب‌وکارها: حق‌الوکاله فقط نوک کوه یخ است

دادگاه جایی برای حفاظت از حق است؛ اما بازار جایی برای خلق آینده. شرکتی که تمام انرژی خود را صرف حفاظت از گذشته کند، ممکن است زمانی به پیروزی حقوقی برسد که دیگر آینده‌ای برای حفاظت نداشته باشد و شاید به همین دلیل، مهم‌ترین پرسش پیش از آغاز هر دعوای بزرگ این نباشد که: «آیا می‌توانیم این پرونده را ببریم؟» بلکه این باشد: «آیا پیروزی در این پرونده، ما را به پیروزی در بازار نزدیک‌تر می‌کند؟»
دادگاه جایی برای حفاظت از حق است؛ اما بازار جایی برای خلق آینده. شرکتی که تمام انرژی خود را صرف حفاظت از گذشته کند، ممکن است زمانی به پیروزی حقوقی برسد که دیگر آینده‌ای برای حفاظت نداشته باشد و شاید به همین دلیل، مهم‌ترین پرسش پیش از آغاز هر دعوای بزرگ این نباشد که: «آیا می‌توانیم این پرونده را ببریم؟» بلکه این باشد: «آیا پیروزی در این پرونده، ما را به پیروزی در بازار نزدیک‌تر می‌کند؟»
نهاد وکالت