جستارهایی در حقوق ایران
از: دکتر فرشید فرحناکیان
فردای اقتصاد
دیدار با معاون اول قوه قضائیه
جشن 71 سالروز استقلال کانون وکلای دادگستری
دنیای اقتصاد
دفاع پرس
نشست رئیس قوه قضاییه با هیئت‌مدیره کانون مرکز
میزگرد سازمان بسیج حقوقدانان
برنامه تيتر امشب شبکه خبر
نشست خبری فارس
برنامه ثریا
دانشکده فنی
اتحادیه جنبش عدالتخواه دانشجویی
گروه وکلای دادگو
گفتگو با مجله عدالت‌نامه
مصاحبه سکه با فارس
دادآفرین
همایش دادآفرین
بنیاد حقوقی میزان
رادیو اقتصاد 2
مصاحبه با دنیای اقتصاد
دلارهای نفتی عراق در میان جنگ اقتصادی آمریکا و ایران: آمریکا نیازی به تحریم عراق ندارد تاریخ : 1404/11/13

دلارهای نفتی عراق در میان جنگ اقتصادی آمریکا و ایران: آمریکا نیازی به تحریم عراق ندارد

واشنگتن برای اعمال‌نفوذ مؤثر بر بغداد حتی نیازی به تحریم رسمی این کشور ندارد. کنترل غیرمستقیم؛ اما ساختاری بر درآمدهای نفتی عراق، به آمریکا اهرمی داده است که در عمل از بسیاری از تحریم‌ها کارآمدتر، کم‌هزینه‌تر و انعطاف‌پذیرتر است. در قلب این سازوکار، یک واقعیت کلیدی نهفته است: دلارهای نفتی عراق در بانک فدرال رزرو نیویورک نگهداری می‌شود؛ و این یعنی ستون فقرات مالی دولت عراق، در چارچوب قواعد و قدرت نهادی آمریکا تنفس می‌کند.
واشنگتن برای اعمال‌نفوذ مؤثر بر بغداد حتی نیازی به تحریم رسمی این کشور ندارد. کنترل غیرمستقیم؛ اما ساختاری بر درآمدهای نفتی عراق، به آمریکا اهرمی داده است که در عمل از بسیاری از تحریم‌ها کارآمدتر، کم‌هزینه‌تر و انعطاف‌پذیرتر است. در قلب این سازوکار، یک واقعیت کلیدی نهفته است: دلارهای نفتی عراق در بانک فدرال رزرو نیویورک نگهداری می‌شود؛ و این یعنی ستون فقرات مالی دولت عراق، در چارچوب قواعد و قدرت نهادی آمریکا تنفس می‌کند.
تجارت بین‌الملل حکمرانی جهانی سرمایه‌گذاری خارجی
جنگ ژئوانرژی در جنوب سوریه: رقابت کریدور گازی قطر و ترکیه با اسرائیل تاریخ : 1404/11/13

جنگ ژئوانرژی در جنوب سوریه: رقابت کریدور گازی قطر و ترکیه با اسرائیل

در نگاه نخست، جنوب سوریه تنها صحنه‌ای از یک جنگ داخلی فرسایشی و درگیری‌های نیابتی به نظر می‌رسد. لایه‌های عمیق‌تر، اما صحنه نبردی کاملاً متفاوت را آشکار می‌سازد: یک جنگ سرد ژئوانرژی که در آن، سلاح‌ها موشک و تانک نیستند؛ بلکه خطوط لوله، قراردادهای کلان صادراتی و کنترل گذرگاه‌های حیاتی است.
در نگاه نخست، جنوب سوریه تنها صحنه‌ای از یک جنگ داخلی فرسایشی و درگیری‌های نیابتی به نظر می‌رسد. لایه‌های عمیق‌تر، اما صحنه نبردی کاملاً متفاوت را آشکار می‌سازد: یک جنگ سرد ژئوانرژی که در آن، سلاح‌ها موشک و تانک نیستند؛ بلکه خطوط لوله، قراردادهای کلان صادراتی و کنترل گذرگاه‌های حیاتی است.
حقوق نفت و گاز حکمرانی جهانی
ورزشکاران ایرانی قربانی محدودیت‌های ویزایی: اصل «عدم تبعیض» شعاری زیبا یا تعهدی فراموش‌شده؟ تاریخ : 1404/11/11

ورزشکاران ایرانی قربانی محدودیت‌های ویزایی: اصل «عدم تبعیض» شعاری زیبا یا تعهدی فراموش‌شده؟

. اصل «عدم تبعیض» یا یک تعهد الزام‌آور جهانی است؛ یا به شعاری تبدیل‌شده که در برابر سیاست، ویزا و فشار قدرت‌ها فرومی‌ریزد. در غیر این صورت، پیام روشن خواهد بود: نظام ورزش بین‌الملل دیگر میدان رقابت منصفانه نیست؛ بلکه صحنه‌ای است که در آن برخی ورزشکاران، صرفاً به دلیل پاسپورتشان، از قبل بازنده اعلام می‌شوند.
. اصل «عدم تبعیض» یا یک تعهد الزام‌آور جهانی است؛ یا به شعاری تبدیل‌شده که در برابر سیاست، ویزا و فشار قدرت‌ها فرومی‌ریزد. در غیر این صورت، پیام روشن خواهد بود: نظام ورزش بین‌الملل دیگر میدان رقابت منصفانه نیست؛ بلکه صحنه‌ای است که در آن برخی ورزشکاران، صرفاً به دلیل پاسپورتشان، از قبل بازنده اعلام می‌شوند.
حکمرانی خوب
جنگ کریدوری ترامپ با ایران با تهدید اعمال تعرفه ۲۵ درصدی تاریخ : 1404/11/07

جنگ کریدوری ترامپ با ایران با تهدید اعمال تعرفه ۲۵ درصدی

ایران، نه به‌عنوان یک هدف منفعل، بلکه به‌عنوان یک بازیگر فعال و تعیین‌کننده، در کانون این نبرد ایستاده است. «لحظه ایران»؛ لحظه‌ای است که این کشور می‌تواند با هوشمندی، با تبدیل تهدید به فرصت و با استفاده از تمامی ابزارهای ژئوپلیتیکی و اقتصادی خود، نه‌تنها امنیت ملی خویش را تضمین کند؛ بلکه به‌عنوان معمار یکی از ارکان اصلی نظم جهانی جدید ظهور یابد.
ایران، نه به‌عنوان یک هدف منفعل، بلکه به‌عنوان یک بازیگر فعال و تعیین‌کننده، در کانون این نبرد ایستاده است. «لحظه ایران»؛ لحظه‌ای است که این کشور می‌تواند با هوشمندی، با تبدیل تهدید به فرصت و با استفاده از تمامی ابزارهای ژئوپلیتیکی و اقتصادی خود، نه‌تنها امنیت ملی خویش را تضمین کند؛ بلکه به‌عنوان معمار یکی از ارکان اصلی نظم جهانی جدید ظهور یابد.
تجارت بین‌الملل حقوق حمل و نقل حکمرانی جهانی
تجمعات در قانون اساسی: «حق تأییدشده» یا «حق تضمین‌شده»؟ تاریخ : 1404/11/06

تجمعات در قانون اساسی: «حق تأییدشده» یا «حق تضمین‌شده»؟

آزمون نهایی، نه در صحن مجلس که در خیابان‌ها و در مواجهه دولت با نخستین درخواست‌های تجمعِ واقعاً انتقادی رقم خواهد خورد. متن این طرح، ساختاری امنیتی-کنترلی را نمایندگی می‌کند. تاریخ قانون‌گذاری در ایران نشان داده است که اجرای سخت‌گیرانه قوانین، همواره بر تفسیر آزادی‌خواهانه از آن‌ها غلبه داشته است.
آزمون نهایی، نه در صحن مجلس که در خیابان‌ها و در مواجهه دولت با نخستین درخواست‌های تجمعِ واقعاً انتقادی رقم خواهد خورد. متن این طرح، ساختاری امنیتی-کنترلی را نمایندگی می‌کند. تاریخ قانون‌گذاری در ایران نشان داده است که اجرای سخت‌گیرانه قوانین، همواره بر تفسیر آزادی‌خواهانه از آن‌ها غلبه داشته است.
حکمرانی خوب
گذاری پرتنش با فروپاشی یک گفتمان مسلط: از حقوق بین‌الملل به نظم مبتنی بر قواعد تاریخ : 1404/11/06

گذاری پرتنش با فروپاشی یک گفتمان مسلط: از حقوق بین‌الملل به نظم مبتنی بر قواعد

گذار از گفتمان حقوق بین‌الملل به گفتمان «نظم مبتنی بر قواعد»، در عمل به معنای حرکت از یک سیستم ناقص اما قانون‌بنیاد و با آرمان جهان‌شمولی، به سمت سیستمی قدرت‌بنیاد و عمل‌گرایانه است (گذار از قانونمندی به کارزار قدرت). در سیستم جدید، معیار عمل، لزوماً تطابق با متن قانونی مصوب جامعه جهانی نیست، بلکه انطباق با هنجارها و منافعی است که گروهی خاص تعیین می‌کنند.
گذار از گفتمان حقوق بین‌الملل به گفتمان «نظم مبتنی بر قواعد»، در عمل به معنای حرکت از یک سیستم ناقص اما قانون‌بنیاد و با آرمان جهان‌شمولی، به سمت سیستمی قدرت‌بنیاد و عمل‌گرایانه است (گذار از قانونمندی به کارزار قدرت). در سیستم جدید، معیار عمل، لزوماً تطابق با متن قانونی مصوب جامعه جهانی نیست، بلکه انطباق با هنجارها و منافعی است که گروهی خاص تعیین می‌کنند.
حکمرانی جهانی
استقلال ملی در دنیای وابستگی‌های سلاح‌سازی‌شده تاریخ : 1404/10/25

استقلال ملی در دنیای وابستگی‌های سلاح‌سازی‌شده

پارادوکس جدید جهانی‌سازی دقیقاً در همین نقطه آشکار می‌شود: کشورها برای مستقل ماندن، باید متصل بمانند؛ اما نه وابسته. این درس، شاید مهم‌ترین آموزه اقتصاد سیاسی قرن بیست‌ویکم باشد؛ عصری که در آن قدرت، نه از جدایی، بلکه از مدیریت هوشمند پیوندها زاده می‌شود.
پارادوکس جدید جهانی‌سازی دقیقاً در همین نقطه آشکار می‌شود: کشورها برای مستقل ماندن، باید متصل بمانند؛ اما نه وابسته. این درس، شاید مهم‌ترین آموزه اقتصاد سیاسی قرن بیست‌ویکم باشد؛ عصری که در آن قدرت، نه از جدایی، بلکه از مدیریت هوشمند پیوندها زاده می‌شود.
تجارت بین‌الملل حکمرانی جهانی
خصوصی‌سازی هزینۀ تحریم در دعوای اخیر هالیبرتون علیه ونزوئلا تاریخ : 1404/10/24

خصوصی‌سازی هزینۀ تحریم در دعوای اخیر هالیبرتون علیه ونزوئلا

تجربه ونزوئلا نشان می‌دهد که داوری سرمایه‌گذاری، در شرایط عدم تقارن قدرت، نه محدودکننده زور، بلکه ادامه آن با زبان قانون است. این نظام، به‌جای خنثی‌سازی سیاست قدرت، آن را به تعهد حقوقی الزام‌آور تبدیل می‌کند؛ تعهدی که اجرای آن، اغلب از طریق مصادره دارایی‌های عمومی یا خصوصی‌سازی منابع حیاتی صورت می‌گیرد.
تجربه ونزوئلا نشان می‌دهد که داوری سرمایه‌گذاری، در شرایط عدم تقارن قدرت، نه محدودکننده زور، بلکه ادامه آن با زبان قانون است. این نظام، به‌جای خنثی‌سازی سیاست قدرت، آن را به تعهد حقوقی الزام‌آور تبدیل می‌کند؛ تعهدی که اجرای آن، اغلب از طریق مصادره دارایی‌های عمومی یا خصوصی‌سازی منابع حیاتی صورت می‌گیرد.
حقوق نفت و گاز سرمایه‌گذاری خارجی
بازتعریف ژئواکونومیک نفت با تسلط واشنگتن بر نفت ونزوئلا تاریخ : 1404/10/22

بازتعریف ژئواکونومیک نفت با تسلط واشنگتن بر نفت ونزوئلا

برای ایالات‌متحده، ونزوئلا به یک نمونه موفق از اعمال قدرت چندلایه تبدیل می‌شود: ترکیبی از فشار نظامی، کنترل اقتصادی و مهندسی جریان‌های انرژی، بدون نیاز به اجماع بین‌المللی یا هزینه‌های سنگین اشغال. این الگو نشان می‌دهد که واشنگتن در حال گذار از سیاست تحریم‌های صرف، به سمت مدیریت فعال زنجیره‌های حیاتی جهانی است؛ جایی که انرژی نه‌فقط ابزار فشار، بلکه وسیله بازطراحی موازنه قدرت میان آمریکا، چین و بازیگران میانی مانند ایران است.
برای ایالات‌متحده، ونزوئلا به یک نمونه موفق از اعمال قدرت چندلایه تبدیل می‌شود: ترکیبی از فشار نظامی، کنترل اقتصادی و مهندسی جریان‌های انرژی، بدون نیاز به اجماع بین‌المللی یا هزینه‌های سنگین اشغال. این الگو نشان می‌دهد که واشنگتن در حال گذار از سیاست تحریم‌های صرف، به سمت مدیریت فعال زنجیره‌های حیاتی جهانی است؛ جایی که انرژی نه‌فقط ابزار فشار، بلکه وسیله بازطراحی موازنه قدرت میان آمریکا، چین و بازیگران میانی مانند ایران است.
حقوق نفت و گاز حکمرانی جهانی
گذار از «پروژه‌محوری بودجه‌ای» به «قراردادمحوری اقتصادی» با تصویب آیین‌نامه مشارکت عمومی–خصوصی تاریخ : 1404/10/09

گذار از «پروژه‌محوری بودجه‌ای» به «قراردادمحوری اقتصادی» با تصویب آیین‌نامه مشارکت عمومی–خصوصی

آیین‌نامه اجرایی مشارکت عمومی–خصوصی (PPP)، برای نخستین بار تلاش می‌کند مشارکت عمومی–خصوصی را از یک مفهوم کلی و شعاری، به یک سازوکار حقوقی و اقتصادی قابل‌اجرا، قابل تأمین مالی و قابل داوری تبدیل کند.
آیین‌نامه اجرایی مشارکت عمومی–خصوصی (PPP)، برای نخستین بار تلاش می‌کند مشارکت عمومی–خصوصی را از یک مفهوم کلی و شعاری، به یک سازوکار حقوقی و اقتصادی قابل‌اجرا، قابل تأمین مالی و قابل داوری تبدیل کند.
حقوق اقتصادی
نقش ژئواکونومیک ذخایر اورانیوم جبل صاید عربستان در راهبرد آمریکا برای کاهش وابستگی به روسیه تاریخ : 1404/10/02

نقش ژئواکونومیک ذخایر اورانیوم جبل صاید عربستان در راهبرد آمریکا برای کاهش وابستگی به روسیه

عربستان سعودی برای نخستین‌بار از جایگاه یک اَبَرصادرکننده نفت به موقعیت یک کنشگر مؤثر در بازار جهانی اورانیوم ارتقا می‌یابد؛ ارتقایی که به ریاض امکان می‌دهد در معادلات امنیت انرژی، سیاست عدم‌اشاعه و حتی موازنه‌های منطقه‌ای نقش فعال‌تری ایفا کند. به بیان دیگر، جبل صاید می‌تواند همان نقشی را در نظم هسته‌ای نوظهور بازی کند که نفت در قرن بیستم برای عربستان ایفا کرد: اهرم ژئواکونومیک برای تبدیل منابع زیرزمینی به نفوذ راهبردی در سطح بین‌المللی.
عربستان سعودی برای نخستین‌بار از جایگاه یک اَبَرصادرکننده نفت به موقعیت یک کنشگر مؤثر در بازار جهانی اورانیوم ارتقا می‌یابد؛ ارتقایی که به ریاض امکان می‌دهد در معادلات امنیت انرژی، سیاست عدم‌اشاعه و حتی موازنه‌های منطقه‌ای نقش فعال‌تری ایفا کند. به بیان دیگر، جبل صاید می‌تواند همان نقشی را در نظم هسته‌ای نوظهور بازی کند که نفت در قرن بیستم برای عربستان ایفا کرد: اهرم ژئواکونومیک برای تبدیل منابع زیرزمینی به نفوذ راهبردی در سطح بین‌المللی.
حقوق انرژی حکمرانی جهانی
شرکت‌های دولتی؛ ستون بودجه یا حفره پنهان آن؟ تاریخ : 1404/09/26

شرکت‌های دولتی؛ ستون بودجه یا حفره پنهان آن؟

گزارش اخیر دیوان محاسبات کشور درباره عملکرد شرکت‌های دولتی و شبه‌دولتی، بار دیگر یکی از قدیمی‌ترین و درعین‌حال حل‌نشده‌ترین معضلات حکمرانی اقتصادی ایران را به سطح افکار عمومی آورده است: نسبت مبهم، پرهزینه و غیرشفاف شرکت‌های دولتی با بودجه عمومی.
گزارش اخیر دیوان محاسبات کشور درباره عملکرد شرکت‌های دولتی و شبه‌دولتی، بار دیگر یکی از قدیمی‌ترین و درعین‌حال حل‌نشده‌ترین معضلات حکمرانی اقتصادی ایران را به سطح افکار عمومی آورده است: نسبت مبهم، پرهزینه و غیرشفاف شرکت‌های دولتی با بودجه عمومی.
حقوق اقتصادی حکمرانی خوب