جستارهایی در حقوق ایران
از: دکتر فرشید فرحناکیان
فردای اقتصاد
دیدار با معاون اول قوه قضائیه
جشن 71 سالروز استقلال کانون وکلای دادگستری
دنیای اقتصاد
دفاع پرس
نشست رئیس قوه قضاییه با هیئت‌مدیره کانون مرکز
میزگرد سازمان بسیج حقوقدانان
برنامه تيتر امشب شبکه خبر
نشست خبری فارس
برنامه ثریا
دانشکده فنی
اتحادیه جنبش عدالتخواه دانشجویی
گروه وکلای دادگو
گفتگو با مجله عدالت‌نامه
مصاحبه سکه با فارس
دادآفرین
همایش دادآفرین
بنیاد حقوقی میزان
رادیو اقتصاد 2
مصاحبه با دنیای اقتصاد
ورزشکاران ایرانی قربانی محدودیت‌های ویزایی: اصل «عدم تبعیض» شعاری زیبا یا تعهدی فراموش‌شده؟ تاریخ : 1404/11/11

ورزشکاران ایرانی قربانی محدودیت‌های ویزایی: اصل «عدم تبعیض» شعاری زیبا یا تعهدی فراموش‌شده؟

. اصل «عدم تبعیض» یا یک تعهد الزام‌آور جهانی است؛ یا به شعاری تبدیل‌شده که در برابر سیاست، ویزا و فشار قدرت‌ها فرومی‌ریزد. در غیر این صورت، پیام روشن خواهد بود: نظام ورزش بین‌الملل دیگر میدان رقابت منصفانه نیست؛ بلکه صحنه‌ای است که در آن برخی ورزشکاران، صرفاً به دلیل پاسپورتشان، از قبل بازنده اعلام می‌شوند.
. اصل «عدم تبعیض» یا یک تعهد الزام‌آور جهانی است؛ یا به شعاری تبدیل‌شده که در برابر سیاست، ویزا و فشار قدرت‌ها فرومی‌ریزد. در غیر این صورت، پیام روشن خواهد بود: نظام ورزش بین‌الملل دیگر میدان رقابت منصفانه نیست؛ بلکه صحنه‌ای است که در آن برخی ورزشکاران، صرفاً به دلیل پاسپورتشان، از قبل بازنده اعلام می‌شوند.
حقوق ورزشی
جنگ کریدوری ترامپ با ایران با تهدید اعمال تعرفه ۲۵ درصدی تاریخ : 1404/11/07

جنگ کریدوری ترامپ با ایران با تهدید اعمال تعرفه ۲۵ درصدی

ایران، نه به‌عنوان یک هدف منفعل، بلکه به‌عنوان یک بازیگر فعال و تعیین‌کننده، در کانون این نبرد ایستاده است. «لحظه ایران»؛ لحظه‌ای است که این کشور می‌تواند با هوشمندی، با تبدیل تهدید به فرصت و با استفاده از تمامی ابزارهای ژئوپلیتیکی و اقتصادی خود، نه‌تنها امنیت ملی خویش را تضمین کند؛ بلکه به‌عنوان معمار یکی از ارکان اصلی نظم جهانی جدید ظهور یابد.
ایران، نه به‌عنوان یک هدف منفعل، بلکه به‌عنوان یک بازیگر فعال و تعیین‌کننده، در کانون این نبرد ایستاده است. «لحظه ایران»؛ لحظه‌ای است که این کشور می‌تواند با هوشمندی، با تبدیل تهدید به فرصت و با استفاده از تمامی ابزارهای ژئوپلیتیکی و اقتصادی خود، نه‌تنها امنیت ملی خویش را تضمین کند؛ بلکه به‌عنوان معمار یکی از ارکان اصلی نظم جهانی جدید ظهور یابد.
تجارت بین‌الملل حقوق حمل و نقل حکمرانی جهانی
تجمعات در قانون اساسی: «حق تأییدشده» یا «حق تضمین‌شده»؟ تاریخ : 1404/11/06

تجمعات در قانون اساسی: «حق تأییدشده» یا «حق تضمین‌شده»؟

آزمون نهایی، نه در صحن مجلس که در خیابان‌ها و در مواجهه دولت با نخستین درخواست‌های تجمعِ واقعاً انتقادی رقم خواهد خورد. متن این طرح، ساختاری امنیتی-کنترلی را نمایندگی می‌کند. تاریخ قانون‌گذاری در ایران نشان داده است که اجرای سخت‌گیرانه قوانین، همواره بر تفسیر آزادی‌خواهانه از آن‌ها غلبه داشته است.
آزمون نهایی، نه در صحن مجلس که در خیابان‌ها و در مواجهه دولت با نخستین درخواست‌های تجمعِ واقعاً انتقادی رقم خواهد خورد. متن این طرح، ساختاری امنیتی-کنترلی را نمایندگی می‌کند. تاریخ قانون‌گذاری در ایران نشان داده است که اجرای سخت‌گیرانه قوانین، همواره بر تفسیر آزادی‌خواهانه از آن‌ها غلبه داشته است.
حکمرانی خوب
گذاری پرتنش با فروپاشی یک گفتمان مسلط: از حقوق بین‌الملل به نظم مبتنی بر قواعد تاریخ : 1404/11/06

گذاری پرتنش با فروپاشی یک گفتمان مسلط: از حقوق بین‌الملل به نظم مبتنی بر قواعد

گذار از گفتمان حقوق بین‌الملل به گفتمان «نظم مبتنی بر قواعد»، در عمل به معنای حرکت از یک سیستم ناقص اما قانون‌بنیاد و با آرمان جهان‌شمولی، به سمت سیستمی قدرت‌بنیاد و عمل‌گرایانه است (گذار از قانونمندی به کارزار قدرت). در سیستم جدید، معیار عمل، لزوماً تطابق با متن قانونی مصوب جامعه جهانی نیست، بلکه انطباق با هنجارها و منافعی است که گروهی خاص تعیین می‌کنند.
گذار از گفتمان حقوق بین‌الملل به گفتمان «نظم مبتنی بر قواعد»، در عمل به معنای حرکت از یک سیستم ناقص اما قانون‌بنیاد و با آرمان جهان‌شمولی، به سمت سیستمی قدرت‌بنیاد و عمل‌گرایانه است (گذار از قانونمندی به کارزار قدرت). در سیستم جدید، معیار عمل، لزوماً تطابق با متن قانونی مصوب جامعه جهانی نیست، بلکه انطباق با هنجارها و منافعی است که گروهی خاص تعیین می‌کنند.
حکمرانی جهانی
توکن‌سازی دارایی‌ها: نهادسازی دیجیتال در زیرساخت‌های مالی تاریخ : 1404/11/02

توکن‌سازی دارایی‌ها: نهادسازی دیجیتال در زیرساخت‌های مالی

توکن‌سازی دارایی‌ها، از منظر حقوق اقتصادی، صرفاً یک نوآوری فناورانه در شیوه ثبت، نگهداری یا انتقال دارایی‌ها محسوب نمی‌شود؛ بلکه بیانگر مرحله‌ای نوین از نهادسازی دیجیتال در بطن زیرساخت‌های بازارهای مالی است. در این چارچوب، حقوق مالکیت و منافع اقتصادی مرتبط با دارایی‌ها نه‌تنها در قالب اسناد قراردادی و دفاتر ثبت سنتی، بلکه در هیئت کدهای رمزنگاری‌شده و پروتکل‌های بلاک‌چینی متجلی می‌شوند؛ امری که موجب هم‌نشینی و درهم‌تنیدگی تدریجی «قانون» و «کد» در فرآیندهای اقتصادی می‌گردد.
توکن‌سازی دارایی‌ها، از منظر حقوق اقتصادی، صرفاً یک نوآوری فناورانه در شیوه ثبت، نگهداری یا انتقال دارایی‌ها محسوب نمی‌شود؛ بلکه بیانگر مرحله‌ای نوین از نهادسازی دیجیتال در بطن زیرساخت‌های بازارهای مالی است. در این چارچوب، حقوق مالکیت و منافع اقتصادی مرتبط با دارایی‌ها نه‌تنها در قالب اسناد قراردادی و دفاتر ثبت سنتی، بلکه در هیئت کدهای رمزنگاری‌شده و پروتکل‌های بلاک‌چینی متجلی می‌شوند؛ امری که موجب هم‌نشینی و درهم‌تنیدگی تدریجی «قانون» و «کد» در فرآیندهای اقتصادی می‌گردد.
حقوق اقتصادی حکمرانی فضای مجازی
چرا عربستان وارد میادین نفت و گاز سوریه شد؟ بازمهندسی ژئواکونومیک سوریه در نظم پسااَسد تاریخ : 1404/10/25

چرا عربستان وارد میادین نفت و گاز سوریه شد؟ بازمهندسی ژئواکونومیک سوریه در نظم پسااَسد

ورود عربستان سعودی به میادین نفت و گاز سوریه را نمی‌توان صرفاً یک سرمایه‌گذاری انرژی یا اقدامی خیرخواهانه برای بازسازی کشوری جنگ‌زده دانست. این تحول در قلب یک مهندسی مجدد ژئوپلیتیکی–ژئواکونومیکی قرار دارد که در واشنگتن و لندن طراحی شده و هدف آن عبور نرم از «سوریهِ متکی به روسیه» به «سوریهِ بازطراحی‌شده با محوریت اعراب همسو با غرب» است. در این چارچوب، انرژی نه هدف نهایی؛ بلکه ابزار بازتوزیع قدرت و نفوذ است.
ورود عربستان سعودی به میادین نفت و گاز سوریه را نمی‌توان صرفاً یک سرمایه‌گذاری انرژی یا اقدامی خیرخواهانه برای بازسازی کشوری جنگ‌زده دانست. این تحول در قلب یک مهندسی مجدد ژئوپلیتیکی–ژئواکونومیکی قرار دارد که در واشنگتن و لندن طراحی شده و هدف آن عبور نرم از «سوریهِ متکی به روسیه» به «سوریهِ بازطراحی‌شده با محوریت اعراب همسو با غرب» است. در این چارچوب، انرژی نه هدف نهایی؛ بلکه ابزار بازتوزیع قدرت و نفوذ است.
حقوق نفت و گاز حکمرانی جهانی
آگاهی اقتصاد ایران از راه خنثی‌سازی تعرفه ۲۵ درصدی ترامپ برای هر کشور طرف تجارت با ایران تاریخ : 1404/10/25

آگاهی اقتصاد ایران از راه خنثی‌سازی تعرفه ۲۵ درصدی ترامپ برای هر کشور طرف تجارت با ایران

وضع تعرفه بر کشوری که طرف تجارت با ایران قرار می‌گیرد، تفاوتی با تحریم ثانویه ندارد و اقتصاد ایران؛ با سال‌ها تجربۀ تحمل سخت‌ترین تحریم‌های ثانویه ایالات‌متحده، به راه خنثی‌سازی این مسیر آگاهی کامل دارد. ترامپ هم قطعاً و کاملاً بدین موضوع آگاه است و در حال عمل به شعار«اول‌اسرائیل» است.
وضع تعرفه بر کشوری که طرف تجارت با ایران قرار می‌گیرد، تفاوتی با تحریم ثانویه ندارد و اقتصاد ایران؛ با سال‌ها تجربۀ تحمل سخت‌ترین تحریم‌های ثانویه ایالات‌متحده، به راه خنثی‌سازی این مسیر آگاهی کامل دارد. ترامپ هم قطعاً و کاملاً بدین موضوع آگاه است و در حال عمل به شعار«اول‌اسرائیل» است.
تجارت بین‌الملل حکمرانی جهانی
استقلال ملی در دنیای وابستگی‌های سلاح‌سازی‌شده تاریخ : 1404/10/25

استقلال ملی در دنیای وابستگی‌های سلاح‌سازی‌شده

پارادوکس جدید جهانی‌سازی دقیقاً در همین نقطه آشکار می‌شود: کشورها برای مستقل ماندن، باید متصل بمانند؛ اما نه وابسته. این درس، شاید مهم‌ترین آموزه اقتصاد سیاسی قرن بیست‌ویکم باشد؛ عصری که در آن قدرت، نه از جدایی، بلکه از مدیریت هوشمند پیوندها زاده می‌شود.
پارادوکس جدید جهانی‌سازی دقیقاً در همین نقطه آشکار می‌شود: کشورها برای مستقل ماندن، باید متصل بمانند؛ اما نه وابسته. این درس، شاید مهم‌ترین آموزه اقتصاد سیاسی قرن بیست‌ویکم باشد؛ عصری که در آن قدرت، نه از جدایی، بلکه از مدیریت هوشمند پیوندها زاده می‌شود.
تجارت بین‌الملل حکمرانی جهانی
خصوصی‌سازی هزینۀ تحریم در دعوای اخیر هالیبرتون علیه ونزوئلا تاریخ : 1404/10/24

خصوصی‌سازی هزینۀ تحریم در دعوای اخیر هالیبرتون علیه ونزوئلا

تجربه ونزوئلا نشان می‌دهد که داوری سرمایه‌گذاری، در شرایط عدم تقارن قدرت، نه محدودکننده زور، بلکه ادامه آن با زبان قانون است. این نظام، به‌جای خنثی‌سازی سیاست قدرت، آن را به تعهد حقوقی الزام‌آور تبدیل می‌کند؛ تعهدی که اجرای آن، اغلب از طریق مصادره دارایی‌های عمومی یا خصوصی‌سازی منابع حیاتی صورت می‌گیرد.
تجربه ونزوئلا نشان می‌دهد که داوری سرمایه‌گذاری، در شرایط عدم تقارن قدرت، نه محدودکننده زور، بلکه ادامه آن با زبان قانون است. این نظام، به‌جای خنثی‌سازی سیاست قدرت، آن را به تعهد حقوقی الزام‌آور تبدیل می‌کند؛ تعهدی که اجرای آن، اغلب از طریق مصادره دارایی‌های عمومی یا خصوصی‌سازی منابع حیاتی صورت می‌گیرد.
حقوق نفت و گاز سرمایه‌گذاری خارجی
بازتعریف ژئواکونومیک نفت با تسلط واشنگتن بر نفت ونزوئلا تاریخ : 1404/10/22

بازتعریف ژئواکونومیک نفت با تسلط واشنگتن بر نفت ونزوئلا

برای ایالات‌متحده، ونزوئلا به یک نمونه موفق از اعمال قدرت چندلایه تبدیل می‌شود: ترکیبی از فشار نظامی، کنترل اقتصادی و مهندسی جریان‌های انرژی، بدون نیاز به اجماع بین‌المللی یا هزینه‌های سنگین اشغال. این الگو نشان می‌دهد که واشنگتن در حال گذار از سیاست تحریم‌های صرف، به سمت مدیریت فعال زنجیره‌های حیاتی جهانی است؛ جایی که انرژی نه‌فقط ابزار فشار، بلکه وسیله بازطراحی موازنه قدرت میان آمریکا، چین و بازیگران میانی مانند ایران است.
برای ایالات‌متحده، ونزوئلا به یک نمونه موفق از اعمال قدرت چندلایه تبدیل می‌شود: ترکیبی از فشار نظامی، کنترل اقتصادی و مهندسی جریان‌های انرژی، بدون نیاز به اجماع بین‌المللی یا هزینه‌های سنگین اشغال. این الگو نشان می‌دهد که واشنگتن در حال گذار از سیاست تحریم‌های صرف، به سمت مدیریت فعال زنجیره‌های حیاتی جهانی است؛ جایی که انرژی نه‌فقط ابزار فشار، بلکه وسیله بازطراحی موازنه قدرت میان آمریکا، چین و بازیگران میانی مانند ایران است.
حقوق نفت و گاز حکمرانی جهانی
فرسایش نظم بین‌المللی با «حقوق‌افزاری کیفری» در بازداشت نیکلاس مادورو تاریخ : 1404/10/16

فرسایش نظم بین‌المللی با «حقوق‌افزاری کیفری» در بازداشت نیکلاس مادورو

پرونده مادورو نشان می‌دهد که بدون مرزبندی روشن میان عدالت کیفری و اعمال قدرت سیاسی، حقوق بین‌الملل در معرض آن است که از زبان محدودکننده زور، به زبان توجیه‌کننده آن تبدیل شود. مهار این روند، مستلزم بازگشت به اصولی است که حقوق بین‌الملل بر آن بناشده است: عدم گزینش‌پذیری، برابری حاکمیتی دولت‌ها و تقدم هنجار بر قدرت؛ اصولی که بدون آن‌ها، هیچ نظم حقوقی پایداری قابل‌تصور نیست.
پرونده مادورو نشان می‌دهد که بدون مرزبندی روشن میان عدالت کیفری و اعمال قدرت سیاسی، حقوق بین‌الملل در معرض آن است که از زبان محدودکننده زور، به زبان توجیه‌کننده آن تبدیل شود. مهار این روند، مستلزم بازگشت به اصولی است که حقوق بین‌الملل بر آن بناشده است: عدم گزینش‌پذیری، برابری حاکمیتی دولت‌ها و تقدم هنجار بر قدرت؛ اصولی که بدون آن‌ها، هیچ نظم حقوقی پایداری قابل‌تصور نیست.
حکمرانی جهانی
وقتی ژئوپلیتیک قیمت طلا را تعیین می‌کند تاریخ : 1404/10/14

وقتی ژئوپلیتیک قیمت طلا را تعیین می‌کند

در جهانی که سیاست‌های مالی و پولی تحت تأثیر تنش‌های ژئوپلیتیک و بی‌اعتمادی به قدرت‌های سنتی هستند، طلا همچنان لنگری است در برابر جریان‌های بی‌ثباتی. برای ایران و بسیاری از اقتصادهای درحال‌توسعه، طلا نه‌فقط دارایی ذخیره‌ای، بلکه سیاستی ژئواکونومیک و ابزاری برای مدیریت ریسک‌های تحریمی و ارزی شده است؛ امری که در بلندمدت می‌تواند هم فرصت باشد و هم چالشی جدی برای طراحی سیاست‌های پولی و مالی.
در جهانی که سیاست‌های مالی و پولی تحت تأثیر تنش‌های ژئوپلیتیک و بی‌اعتمادی به قدرت‌های سنتی هستند، طلا همچنان لنگری است در برابر جریان‌های بی‌ثباتی. برای ایران و بسیاری از اقتصادهای درحال‌توسعه، طلا نه‌فقط دارایی ذخیره‌ای، بلکه سیاستی ژئواکونومیک و ابزاری برای مدیریت ریسک‌های تحریمی و ارزی شده است؛ امری که در بلندمدت می‌تواند هم فرصت باشد و هم چالشی جدی برای طراحی سیاست‌های پولی و مالی.
تجارت بین‌الملل حکمرانی جهانی