جستارهایی در حقوق ایران
از: دکتر فرشید فرحناکیان
فردای اقتصاد
دیدار با معاون اول قوه قضائیه
جشن 71 سالروز استقلال کانون وکلای دادگستری
دنیای اقتصاد
دفاع پرس
نشست رئیس قوه قضاییه با هیئت‌مدیره کانون مرکز
میزگرد سازمان بسیج حقوقدانان
برنامه تيتر امشب شبکه خبر
نشست خبری فارس
برنامه ثریا
دانشکده فنی
اتحادیه جنبش عدالتخواه دانشجویی
گروه وکلای دادگو
گفتگو با مجله عدالت‌نامه
مصاحبه سکه با فارس
دادآفرین
همایش دادآفرین
بنیاد حقوقی میزان
رادیو اقتصاد 2
مصاحبه با دنیای اقتصاد
تسلیحاتی‌سازی لجستیک انرژی به اروپا توسط روسیه: تعلیق ترانزیت نفت قزاقستان به آلمان تاریخ : 1405/02/19

تسلیحاتی‌سازی لجستیک انرژی به اروپا توسط روسیه: تعلیق ترانزیت نفت قزاقستان به آلمان

توقف نفت قزاقستان از مسیر دروژبا نشان می‌دهد رقابت انرژی وارد مرحله‌ای تازه شده است: عصر جنگ بر سر گلوگاه‌ها. اگر تغییر موازنه ادراک‌شده در خاورمیانه، تمرکز آمریکا را تقسیم کرده باشد، روسیه کوشیده است این فرصت را به اهرم فشار در اروپا تبدیل کند.
توقف نفت قزاقستان از مسیر دروژبا نشان می‌دهد رقابت انرژی وارد مرحله‌ای تازه شده است: عصر جنگ بر سر گلوگاه‌ها. اگر تغییر موازنه ادراک‌شده در خاورمیانه، تمرکز آمریکا را تقسیم کرده باشد، روسیه کوشیده است این فرصت را به اهرم فشار در اروپا تبدیل کند.
حقوق نفت و گاز حکمرانی جهانی
تاب‌آوری نامتقارن انرژی ایران در محاصرۀ نفتی: مثلث ایران، انرژی و بازار آمریکا تاریخ : 1405/02/15

تاب‌آوری نامتقارن انرژی ایران در محاصرۀ نفتی: مثلث ایران، انرژی و بازار آمریکا

به بیان فشرده و راهبردی نفت ایران می‌تواند متوقف شود و بازگردد؛ زیرا مزیت آن در عمق زمین است. گاز ایران باید جریان داشته باشد؛ زیرا منطق آن مصرف لحظه‌ای است و بازار آمریکا باید آرام بماند؛ زیرا منطق آن سیاسی و انتخاباتی است. در این مثلث ایران، انرژی و بازار آمریکا، مفهوم «تاب‌آوری نامتقارن» صرفاً یک ویژگی فنی مخازن نیست؛ بلکه چارچوبی تحلیلی برای فهم کل منازعه انرژی میان تهران و واشنگتن است: رقابتی میان تاب‌آوری زمین‌شناسی، تاب‌آوری شبکه انرژی داخلی و تاب‌آوری سیاسی بازار جهانی.
به بیان فشرده و راهبردی نفت ایران می‌تواند متوقف شود و بازگردد؛ زیرا مزیت آن در عمق زمین است. گاز ایران باید جریان داشته باشد؛ زیرا منطق آن مصرف لحظه‌ای است و بازار آمریکا باید آرام بماند؛ زیرا منطق آن سیاسی و انتخاباتی است. در این مثلث ایران، انرژی و بازار آمریکا، مفهوم «تاب‌آوری نامتقارن» صرفاً یک ویژگی فنی مخازن نیست؛ بلکه چارچوبی تحلیلی برای فهم کل منازعه انرژی میان تهران و واشنگتن است: رقابتی میان تاب‌آوری زمین‌شناسی، تاب‌آوری شبکه انرژی داخلی و تاب‌آوری سیاسی بازار جهانی.
حقوق نفت و گاز حکمرانی جهانی
نفت در عصر «ابهام ساختاری»؛ از مخزن تا ناوگان سایه و جنگ روایت‌ها تاریخ : 1405/02/10

نفت در عصر «ابهام ساختاری»؛ از مخزن تا ناوگان سایه و جنگ روایت‌ها

در این نظم جدید: قدرت واقعی نه در تولید نفت، بلکه در کنترل دیده شدن، اندازه‌گیری شدن و تفسیر شدن جریان نفت است و این دقیقاً همان جایی است که «ناوگان سایه»، «روایت فنی» و «ابهام ساختاری» به عناصر مرکزی بازار جهانی انرژی تبدیل‌شده‌اند. بازاری که دیگر فقط بر اساس بشکه‌ها کار نمی‌کند؛ بلکه بر اساس تصویر بشکه‌ها تصمیم می‌گیرد.
در این نظم جدید: قدرت واقعی نه در تولید نفت، بلکه در کنترل دیده شدن، اندازه‌گیری شدن و تفسیر شدن جریان نفت است و این دقیقاً همان جایی است که «ناوگان سایه»، «روایت فنی» و «ابهام ساختاری» به عناصر مرکزی بازار جهانی انرژی تبدیل‌شده‌اند. بازاری که دیگر فقط بر اساس بشکه‌ها کار نمی‌کند؛ بلکه بر اساس تصویر بشکه‌ها تصمیم می‌گیرد.
حقوق نفت و گاز حکمرانی جهانی
راهبرد چین در برابر بحران تنگه هرمز: ژئواکونومیِ صبر در برابر ژئوپلیتیکِ آتش تاریخ : 1405/02/10

راهبرد چین در برابر بحران تنگه هرمز: ژئواکونومیِ صبر در برابر ژئوپلیتیکِ آتش

تنگه هرمز فقط مسیر عبور نفت نیست؛ نقطه تلاقی دو منطق قدرت است: یکی مبتنی بر کنترل ژئوپلیتیک مسیرها و دیگری مبتنی بر انباشت ژئواکونومیک زمان.
تنگه هرمز فقط مسیر عبور نفت نیست؛ نقطه تلاقی دو منطق قدرت است: یکی مبتنی بر کنترل ژئوپلیتیک مسیرها و دیگری مبتنی بر انباشت ژئواکونومیک زمان.
حکمرانی جهانی
خروج امارات از اوپک: پایان انضباط سهمیه‌ای و آغاز نبرد سهم بازار تاریخ : 1405/02/10

خروج امارات از اوپک: پایان انضباط سهمیه‌ای و آغاز نبرد سهم بازار

عصر کمیابیِ مبتنی بر انضباط کارتل‌ها در حال افول است و نفت بیش از گذشته به ابزار رقابت ژئوپلیتیک بدل شده است. اکنون بازار جهانی نفت وارد مرحله‌ای می‌شود که در آن استقلال ملی، ظرفیت مازاد و انعطاف‌پذیری راهبردی بر هماهنگی کارتل‌محور تقدم می‌یابد. امارات با این تصمیم، نه‌تنها مسیر نفتی خود، بلکه بخشی از موازنه قدرت در خلیج‌فارس و فراتر از آن را بازنویسی کرده است.
عصر کمیابیِ مبتنی بر انضباط کارتل‌ها در حال افول است و نفت بیش از گذشته به ابزار رقابت ژئوپلیتیک بدل شده است. اکنون بازار جهانی نفت وارد مرحله‌ای می‌شود که در آن استقلال ملی، ظرفیت مازاد و انعطاف‌پذیری راهبردی بر هماهنگی کارتل‌محور تقدم می‌یابد. امارات با این تصمیم، نه‌تنها مسیر نفتی خود، بلکه بخشی از موازنه قدرت در خلیج‌فارس و فراتر از آن را بازنویسی کرده است.
حقوق نفت و گاز حکمرانی جهانی
بررسی ابعاد قانونی یک خاموشی 60 روزه: ادامه قطع اینترنت در تضاد با قانون اساسی است تاریخ : 1405/02/09

بررسی ابعاد قانونی یک خاموشی 60 روزه: ادامه قطع اینترنت در تضاد با قانون اساسی است

در این گفت‌وگو، بحث فقط بر سر قطع اینترنت نیست؛ از تفسیر قانون اساسی، وضعیت‌های اضطراری، شکل‌گیری اینترنت طبقاتی و سیم‌کارت‌هایی که دسترسی را به امتیاز تبدیل کرده‌اند، صحبت کردیم. فرحناکیان می‌گوید حاکمیت چاره‌ای نداشته؛ اما هم‌زمان تأکید می‌کند که عادی‌سازی این تبعیض، خشم همان مردمی را بیشتر می‌کند که بیشترین هزینه را بابت قطع اینترنت داده‌اند.
در این گفت‌وگو، بحث فقط بر سر قطع اینترنت نیست؛ از تفسیر قانون اساسی، وضعیت‌های اضطراری، شکل‌گیری اینترنت طبقاتی و سیم‌کارت‌هایی که دسترسی را به امتیاز تبدیل کرده‌اند، صحبت کردیم. فرحناکیان می‌گوید حاکمیت چاره‌ای نداشته؛ اما هم‌زمان تأکید می‌کند که عادی‌سازی این تبعیض، خشم همان مردمی را بیشتر می‌کند که بیشترین هزینه را بابت قطع اینترنت داده‌اند.
حکمرانی خوب حکمرانی فضای مجازی
فروپاشیِ تدریجیِ نظمِ قیمت‌گذاریِ آمریکامحورِ نفت: سلاح‌سازی قیمت نفت در بازارهای آتی آمریکا تاریخ : 1405/02/06

فروپاشیِ تدریجیِ نظمِ قیمت‌گذاریِ آمریکامحورِ نفت: سلاح‌سازی قیمت نفت در بازارهای آتی آمریکا

آنچه به‌عنوان قیمت نفت دیده می‌شود، حاصل برخورد سه نیروست: واقعیت فیزیکی، انتظارات مالی و رقابت ژئوپلیتیکی. در این میان، بازار فیزیکی؛ نه بازار کاغذی، بیش از هر زمان دیگری واقعیت را منعکس می‌کند؛ اما همین بازار نیز دیگر جهانی نیست؛ بلکه تکه‌تکه، منطقه‌ای و درگیر رقابت‌های سیاسی است. درنتیجه، شاید دقیق‌تر باشد گفته شود: امروز ما دیگر «قیمت نفت» نداریم؛ بلکه با «جغرافیای قیمت‌های نفت» مواجه هستیم.
آنچه به‌عنوان قیمت نفت دیده می‌شود، حاصل برخورد سه نیروست: واقعیت فیزیکی، انتظارات مالی و رقابت ژئوپلیتیکی. در این میان، بازار فیزیکی؛ نه بازار کاغذی، بیش از هر زمان دیگری واقعیت را منعکس می‌کند؛ اما همین بازار نیز دیگر جهانی نیست؛ بلکه تکه‌تکه، منطقه‌ای و درگیر رقابت‌های سیاسی است. درنتیجه، شاید دقیق‌تر باشد گفته شود: امروز ما دیگر «قیمت نفت» نداریم؛ بلکه با «جغرافیای قیمت‌های نفت» مواجه هستیم.
تجارت بین‌الملل حقوق اقتصادی حقوق نفت و گاز
مهندسی سیاسی ترکیب تیم‌ها در جام جهانی ۲۰۲۶: نقض اصل صلاحیت ورزشی در سایه فشار ترامپ تاریخ : 1405/02/05

مهندسی سیاسی ترکیب تیم‌ها در جام جهانی ۲۰۲۶: نقض اصل صلاحیت ورزشی در سایه فشار ترامپ

پیشنهاد جایگزینی ایران با ایتالیا، اگر مبنای حقوقی نداشته باشد، به معنای تلاش برای سیاسی‌سازی مستقیم یک فرآیند حقوقی است. حتی اگر کشور میزبان مشترک، ایالات‌متحده، نفوذ سیاسی گسترده‌ای در ساختارهای جهانی داشته باشد، مقررات فیفا استقلال نهادی این سازمان را تصریح کرده‌اند و دخالت دولت‌ها در امور فدراسیون‌های ملی می‌تواند به تعلیق همان کشورها بینجامد.
پیشنهاد جایگزینی ایران با ایتالیا، اگر مبنای حقوقی نداشته باشد، به معنای تلاش برای سیاسی‌سازی مستقیم یک فرآیند حقوقی است. حتی اگر کشور میزبان مشترک، ایالات‌متحده، نفوذ سیاسی گسترده‌ای در ساختارهای جهانی داشته باشد، مقررات فیفا استقلال نهادی این سازمان را تصریح کرده‌اند و دخالت دولت‌ها در امور فدراسیون‌های ملی می‌تواند به تعلیق همان کشورها بینجامد.
حقوق ورزشی حکمرانی جهانی
چارچوب همکاری انرژی ۵۰۰ میلیارد دلاری ترکیه با آمریکا تاریخ : 1405/02/03

چارچوب همکاری انرژی ۵۰۰ میلیارد دلاری ترکیه با آمریکا

حتی اگر رقم ۵۰۰ میلیارد دلار هرگز تحقق کامل نیابد، اهمیت واقعی این ابتکار در تثبیت یک روند است: انتقال تدریجی ژئوپلیتیک انرژی از منطق گلوگاه‌های سنتی خلیج‌فارس به منطق شبکه‌های چندمسیره مدیترانه‌ای تحت حمایت امنیتی غرب. در چنین نظمی، ترکیه نه صرفاً خریدار تسلیحات یا شریک انرژی؛ بلکه به ستون اتصال امنیت انرژی اروپا تبدیل می‌شود، تحولی که می‌تواند موازنه قدرت ژئواکونومیک در غرب آسیا را طی دهه آینده به‌طور بنیادین بازتعریف کند.
حتی اگر رقم ۵۰۰ میلیارد دلار هرگز تحقق کامل نیابد، اهمیت واقعی این ابتکار در تثبیت یک روند است: انتقال تدریجی ژئوپلیتیک انرژی از منطق گلوگاه‌های سنتی خلیج‌فارس به منطق شبکه‌های چندمسیره مدیترانه‌ای تحت حمایت امنیتی غرب. در چنین نظمی، ترکیه نه صرفاً خریدار تسلیحات یا شریک انرژی؛ بلکه به ستون اتصال امنیت انرژی اروپا تبدیل می‌شود، تحولی که می‌تواند موازنه قدرت ژئواکونومیک در غرب آسیا را طی دهه آینده به‌طور بنیادین بازتعریف کند.
حقوق انرژی حقوق نفت و گاز حکمرانی جهانی
بازی ترامپ با امنیت انرژی چین با محاصرۀ تنگۀ هرمز: پیامدهای جایگزینی ژئواکونومی با ژئوپلیتیک تاریخ : 1405/01/31

بازی ترامپ با امنیت انرژی چین با محاصرۀ تنگۀ هرمز: پیامدهای جایگزینی ژئواکونومی با ژئوپلیتیک

آنچه در تنگۀ هرمز جریان دارد، بازتابی از جنگ سرد جدید میان دو ابرقدرت است. اگر استراتژی محاصره توسط ترامپ به مرحله اجرا درآید، تنگۀ هرمز از یک مسیر تجاری ژئوپلیتیک به یک «میدان مین ژئواکونومیک» تبدیل خواهد شد.
آنچه در تنگۀ هرمز جریان دارد، بازتابی از جنگ سرد جدید میان دو ابرقدرت است. اگر استراتژی محاصره توسط ترامپ به مرحله اجرا درآید، تنگۀ هرمز از یک مسیر تجاری ژئوپلیتیک به یک «میدان مین ژئواکونومیک» تبدیل خواهد شد.
حقوق انرژی حقوق نفت و گاز حکمرانی جهانی
قانون اساسی نوین نظم فناوری با پَکس سیلیکا: معماری سلطۀ آمریکا بر زنجیره تأمین هوش مصنوعی تاریخ : 1405/01/27

قانون اساسی نوین نظم فناوری با پَکس سیلیکا: معماری سلطۀ آمریکا بر زنجیره تأمین هوش مصنوعی

همان‌گونه که «پَکس امریکانا» (Pax Americana) نظم سیاسی پس از جنگ جهانی دوم را شکل داد، «پَکس سیلیکا» (Pax Silica) می‌خواهد نظم فناوری عصر هوش مصنوعی را صورت‌بندی کند. در این چارچوب، صلح و ثبات نه با توازن قوا؛ بلکه با کنترل سیلیکون، داده و انرژی تعریف می‌شود.
همان‌گونه که «پَکس امریکانا» (Pax Americana) نظم سیاسی پس از جنگ جهانی دوم را شکل داد، «پَکس سیلیکا» (Pax Silica) می‌خواهد نظم فناوری عصر هوش مصنوعی را صورت‌بندی کند. در این چارچوب، صلح و ثبات نه با توازن قوا؛ بلکه با کنترل سیلیکون، داده و انرژی تعریف می‌شود.
حکمرانی جهانی حکمرانی فضای مجازی
پایان توهم استقلال انرژی آمریکا: نبض اقتصاد آمریکا همچنان در دست تنگۀ هرمز تاریخ : 1405/01/23

پایان توهم استقلال انرژی آمریکا: نبض اقتصاد آمریکا همچنان در دست تنگۀ هرمز

دونالد ترامپ؛ چهره‌ای که همواره با شعارهای صریح و رویکردهای غیرمتعارف شناخته می‌شود، در یکی از سخنرانی‌های پرشور خود جمله‌ای را بر زبان آورد که بسیاری از حامیانش را به وجد آورد: «آمریکا تقریباً هیچ نفتی از تنگۀ هرمز وارد نمی‌کند و در آینده نیز وارد نخواهد کرد. ما به آن نیاز نداریم.» این جمله، عصارۀ سیاستی است که دهه‌هاست در راهروهای واشنگتن زمزمه می‌شود؛ رؤیای تحقق «استقلال کامل انرژی»؛ اما آیا واقعاً آمریکا توانسته است خود را از بند پیچیدگی‌های ژئوپلیتیک خاورمیانه رها کند؟
دونالد ترامپ؛ چهره‌ای که همواره با شعارهای صریح و رویکردهای غیرمتعارف شناخته می‌شود، در یکی از سخنرانی‌های پرشور خود جمله‌ای را بر زبان آورد که بسیاری از حامیانش را به وجد آورد: «آمریکا تقریباً هیچ نفتی از تنگۀ هرمز وارد نمی‌کند و در آینده نیز وارد نخواهد کرد. ما به آن نیاز نداریم.» این جمله، عصارۀ سیاستی است که دهه‌هاست در راهروهای واشنگتن زمزمه می‌شود؛ رؤیای تحقق «استقلال کامل انرژی»؛ اما آیا واقعاً آمریکا توانسته است خود را از بند پیچیدگی‌های ژئوپلیتیک خاورمیانه رها کند؟
حقوق نفت و گاز حکمرانی جهانی